Metrik İnce Diş ve Kaba Diş Farkı: M10x1,25 ile M10x1,5 Aynı mı?
Metrik cıvatalarda kaba (standart) diş ve ince diş adımları, M8x1, M10x1,25, M12x1,25 gibi ölçülerin anlamı, ince dişin nerede kullanıldığı ve nasıl ayırt edileceği.
Metrik cıvatalarda aynı çap için birden fazla diş adımı vardır. Adım, iki diş tepesi arasındaki mesafedir. Ölçü yalnız M10 diye yazılmışsa standart (kaba) diş kastedilir; ince dişte adım ayrıca belirtilir: M10x1,25. İki cıvata aynı çapta olsa da birbirinin somununa girmez.
| Çap | Kaba diş adımı (mm) | Yaygın ince diş adımları (mm) |
|---|---|---|
| M8 | 1,25 | 1 |
| M10 | 1,5 | 1,25 ve 1 |
| M12 | 1,75 | 1,5 ve 1,25 |
| M14 | 2 | 1,5 |
| M16 | 2 | 1,5 |
| M18 | 2,5 | 1,5 ve 2 |
| M20 | 2,5 | 1,5 ve 2 |
| M22 | 2,5 | 1,5 ve 2 |
| M24 | 3 | 2 |
| M27 | 3 | 2 |
| M30 | 3,5 | 2 |
İnce diş nerede kullanılır?
- Otomotiv ve tarım makineleri: bijon, aks, rot ve motor bağlantıları çoğunlukla ince dişlidir.
- Titreşimli bağlantılar: diş açısı daha yatık olduğu için kendiliğinden gevşemeye karşı daha dirençlidir.
- Hassas ayar: bir turda daha az ilerlediği için ayar cıvatalarında tercih edilir.
- İnce cidarlı parçalar: diş derinliği az olduğu için boru ve ince flanşlarda malzemeyi daha az zayıflatır.
Aynı çapta ince dişli cıvatanın diş dibi kesiti daha büyüktür, bu yüzden çekme dayanımı kaba dişe göre bir miktar yüksektir. Buna karşılık dişler daha kolay ezilir ve kirli ortamda sıkışmaya daha yatkındır; genel konstrüksiyonda kaba diş kullanılır.
İnce diş nasıl anlaşılır?
En güvenli yol diş tarağı (diş mastarı) kullanmaktır. Tarak yoksa kumpasla on dişin toplam uzunluğu ölçülür ve ona bölünür. Aynı çaptaki standart bir somun birkaç diş girip sıkışıyorsa cıvata büyük olasılıkla ince dişlidir; zorlamak dişi bozar.
Hangi standartlar ince dişlidir?
Altı köşe başlı ince dişli cıvatalar DIN 960 (yarım dişli) ve DIN 961 (tam dişli) standartlarındadır. İnce dişli somunlarda adım ürün adında yazılır. Kılavuz çekerken ince dişte matkap çapı da değişir; değerler kılavuz matkap çapı tablosunda yer alır.