HSS, HSS-Co, TiN ve SDS: Matkap Ucu Nasıl Seçilir?
Çelik, paslanmaz, alüminyum, beton ve ahşap için matkap ucu seçimi; DIN 338, 340, 345 serileri, HSS-Co kobaltlı uçlar, TiN kaplama, SDS Plus ve SDS Max, devir ve soğutma önerileri.
Matkap ucunun malzemesi ve geometrisi delinecek malzemeye göre seçilir. Yanlış uç ya kesmez ya da birkaç delikte körelir.
| Malzeme | Uç | Uç açısı | Not |
|---|---|---|---|
| Yapı çeliği, döküm | HSS (DIN 338) | 118° | Genel amaçlı, soğutma sıvısı ile |
| Paslanmaz, sert çelik | HSS-Co %5 veya %8 kobalt | 135° | Düşük devir, sürekli baskı |
| Alüminyum, bronz | HSS, parlatılmış oluk | 118-130° | Yüksek devir, yapışmayı önlemek için yağ |
| Beton, tuğla | SDS Plus (12-30 mm), SDS Max (30 mm üzeri) | Karbür uç | Darbeli kırıcı-delici ile |
| Ahşap | Ahşap ucu (merkez uçlu) veya HSS | - | Temiz giriş için merkez uçlu |
| Sac (büyük çap) | Kademeli (step) matkap, panç | - | Çapaksız delik |
Seriler: DIN 338, 340, 345, 1897, 1869
DIN 338 normal boy silindirik saplı standart uçtur. DIN 340 uzun, DIN 1869 ekstra uzun seridir. DIN 1897 kısa seri daha rijittir ve sapmadan deler; kılavuz deliği için idealdir. DIN 345 mors konik saplı uçlar sütunlu matkapta 10 mm üzeri çaplar için kullanılır.
TiN kaplama ne sağlar?
Titanyum nitrür (altın sarısı) kaplama yüzey sertliğini ve kayganlığı artırır, uç ömrünü 2-3 kat uzatır. Bileme sonrasında kaplama yalnız oluklarda kalır; kobaltlı (HSS-Co) uç ise malzemenin kendisi dayanıklı olduğu için bilendikçe özelliğini korur.
Devir ve soğutma
Devir çap büyüdükçe düşer: çelikte 5 mm uç için yaklaşık 1500, 10 mm için 800, 20 mm için 400 devir/dk uygundur; paslanmazda bu değerlerin yarısı alınır. Kesme sıvısı ucu soğutur ve talaşı atar; kuru delme ucu yakar. Büyük çaplarda önce çapın yarısı kadar kılavuz delik açılır.