Cıvata Sıkma Torku Tablosu (8.8 / 10.9 / 12.9)
Metrik cıvatalar için M4-M30 arası sıkma torku değerleri (Nm), kalite sınıfına göre. Sürtünme katsayısı, kaplama etkisi ve tork anahtarı kullanımı.
Cıvata doğru torkla sıkıldığında akma sınırının yaklaşık yüzde 70-90'ı kadar ön yükle gerilir; bu ön yük bağlantıyı titreşimde gevşemekten korur. Aşağıdaki değerler normal diş, sürtünme katsayısı µ ≈ 0,14 (hafif yağlı, galvaniz veya siyah) için VDI 2230 yaklaşımıyla verilmiştir.
| Ölçü | 8.8 (Nm) | 10.9 (Nm) | 12.9 (Nm) |
|---|---|---|---|
| M4 | 3,0 | 4,4 | 5,1 |
| M5 | 5,9 | 8,7 | 10 |
| M6 | 10 | 15 | 17 |
| M8 | 25 | 36 | 42 |
| M10 | 48 | 71 | 83 |
| M12 | 84 | 123 | 144 |
| M14 | 133 | 195 | 229 |
| M16 | 206 | 302 | 354 |
| M18 | 295 | 421 | 492 |
| M20 | 415 | 592 | 692 |
| M22 | 567 | 807 | 945 |
| M24 | 714 | 1017 | 1190 |
| M27 | 1050 | 1496 | 1750 |
| M30 | 1420 | 2033 | 2380 |
Kaplama ve yağlama torku değiştirir
Torkun yaklaşık yüzde 90'ı sürtünmeye gider, yalnız yüzde 10'u ön yük oluşturur; bu yüzden sürtünme katsayısı belirleyicidir. Geomet kaplı cıvatalar sabit ve düşük sürtünmeli (µ ≈ 0,12-0,18) olduğundan tabloya en yakın sonucu verir. Molibden veya bakır gres sürülmüş dişte tork yüzde 25-30 düşürülmelidir; aksi halde cıvata akma sınırını geçer. Paslanmaz cıvatalarda yukarıdaki değerler kullanılmaz; A2-70 için 8.8 değerlerinin yaklaşık yüzde 65'i alınır.
Uygulama kuralları
- Tork anahtarı diş üstünde değil, düzgün doğrultuda ve tek hamlede kullanılır.
- Flanş ve kapaklarda cıvatalar çapraz sırayla, iki kademede (önce yüzde 50, sonra tam) sıkılır.
- Bir kez akma noktasına kadar sıkılmış 10.9 ve 12.9 cıvata yeniden kullanılmaz.
- İnce dişli cıvatada (DIN 960) aynı çap için tork yaklaşık yüzde 5-10 daha yüksektir.