Somun Çeşitleri: Altı Köşe, Fiberli, Sıkmalı, Kontra, Flanşlı ve Kaynak Somunu
DIN 934 altı köşe, DIN 985 fiberli, DIN 980 sıkmalı, DIN 936 kontra, DIN 6923 flanşlı, DIN 928/929 kaynak, kelebek ve kör somunların farkları ve hangi bağlantıda hangisi kullanılır.
Somun seçimi bağlantının titreşim, sıcaklık ve erişim koşullarına göre yapılır. Aşağıda en çok kullanılan tipler ve seçim kuralları verilmiştir.
| Somun | Standart | Özellik | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Altı köşe somun | DIN 934 / ISO 4032 | Standart yükseklik 0,8d | Genel amaçlı her bağlantı |
| Fiberli somun | DIN 985 / ISO 10511 | Naylon halka ile kilitlenir | Titreşimli bağlantı, 120 °C altı |
| Sıkmalı somun | DIN 980 V / ISO 7042 | Tam metal, deforme diş | Yüksek sıcaklık, egzoz, ağır titreşim |
| Kontra somun | DIN 936 / ISO 4035 | Yarı yükseklik | Ana somunu kilitleme, ayar milleri |
| Flanşlı somun | DIN 6923 / ISO 4161 | Entegre pul, tırtıllı seçenek | Sac üzeri, rondelasız montaj |
| Kaynak somunu | DIN 928 (kare) / DIN 929 (altı köşe) | Punta kaynağı ile sabitlenir | Arkası kapalı sac gövdeler |
| Kelebek somun | DIN 315 | Elle sıkılır | Sık açılan kapaklar |
| Kör somun | DIN 1587 | Kapaklı, diş ucunu örter | Görünür ve dokunulan yerler |
Kalite sınıfı eşleşmesi
Somun sınıfı cıvatanın ilk rakamına eşit veya büyük olmalıdır: 8.8 cıvata Cl.8, 10.9 cıvata Cl.10 somunla kullanılır. Galvaniz somunlar çoğunlukla Cl.6 ve Cl.8, Geomet somunlar Cl.8 ve Cl.10 olarak stoklanır.
Fiberli mi sıkmalı mı?
Fiberli somun ucuz, sessiz ve dişe zarar vermeyen bir emniyet sağlar; ancak naylon halka 120 °C üzerinde yumuşar ve yağ-solvent temasında bozulur. Egzoz manifoldu, motor bloğu ve fırın gibi sıcak bağlantılarda tam metal sıkmalı somun (DIN 980) kullanılmalıdır. Her iki tip de birkaç kez sökülüp takılabilir; kilitleme kuvveti azaldığında yenilenir.
Kontra somun nasıl takılır?
Önce ince kontra somun, üstüne normal somun takılır ve ana somun tork ile sıkılırken kontra somun karşı yönde tutulur. Yaygın uygulamanın tersine ince somun altta olmalıdır; aksi durumda yükü ince somun taşır.