Fiberli Somun (DIN 985) Nedir, Nerede Kullanılır?
Fiberli somun, içindeki naylon halkayla titreşimde gevşemeyi önleyen emniyetli somundur. DIN 985 ile DIN 982 farkı, sıcaklık sınırı, tekrar kullanım ve doğru sıkma.
Fiberli somun, üst kısmına naylon (poliamid) halka yerleştirilmiş altı köşe somundur. Cıvata dişi bu halkaya girerken naylonu ezerek kendi yuvasını açar; oluşan sürtünme somunun titreşimle geri dönmesini engeller. Halk arasında fiberli, teknik adıyla emniyetli (kilitli) somun denir.
DIN 985 ve DIN 982 farkı
- DIN 985: alçak tip. Hırdavatta ve makine imalatında en yaygın fiberli somundur.
- DIN 982: yüksek tip. Diş boyu daha uzundur, daha yüksek ön yük gerektiren bağlantılarda kullanılır.
Anahtar ağzı aynı çaptaki DIN 934 somunla aynıdır: M8 için 13 mm, M10 için 17 mm, M12 için 19 mm.
Nerede kullanılır?
- Tarım makineleri, römork ve şasi bağlantıları
- Motor, pompa ve konveyör gibi sürekli titreşen ekipmanlar
- Menteşe ve mafsal gibi tam sıkılmadan çalışması gereken, boşluklu bağlantılar
- Yaylı rondela kullanılamayan dar yerler
Sınırları
- Sıcaklık: naylon halka yaklaşık 120 °C üzerinde özelliğini kaybeder. Egzoz, fren ve fırın çevresinde tamamen metal olan DIN 980 sıkmalı somun kullanılır.
- Tekrar kullanım: her söküp takmada kilitleme torku düşer. Kritik bağlantılarda sökülen fiberli somunun yerine yenisi takılır.
- Cıvata boyu: cıvata ucu naylon halkayı tamamen geçip en az iki diş dışarı çıkmalıdır; halkaya girmemiş cıvata kilitlenmez.
Doğru sıkma
Fiberli somun elle sonuna kadar gitmez; naylon bölüme gelince anahtar gerekir. Bu direnç normaldir. Tork anahtarıyla sıkarken somunun kendi sürtünme torku hesaba katılır; değerler için sıkma torku tablosuna bakabilirsiniz. Diğer somun tipleri somun çeşitleri rehberinde anlatılır.